حسين مير حيدر

128

معارف گياهى ( فارسى )

ديده مىشود . نامهاى محلى آن در بلوچستان « خاربز » ، « شترخار » ، « اشترخار » و در ساير نقاط با نامهاى « شينز » ، « گز » ، « ماخ » ، « كندر » ، « زاز » ، « تان‌وان » ، « استرخار » ، « كاندرا » و . . . شناخته مىشود . اين گياه را به آن سبب علف ترنجبين گويند كه در فصل گرماى تابستان روى برگ و شاخه‌هاى آنها قطرات سخت ترنجبين به شكل شبنم كه سفت شده باشد ، ديده مىشود . خواص - كاربرد خاربز يا حاج از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى خيلى گرم و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه اين گياه مدّر و مسهل است و براى سينه بسيار خوب است . جوشاندهء آن معرّق است . ماليدن روغن برگهاى آن براى روماتيسم خيلى نافع است و گلهاى آن براى بواسير بسيار مفيد است . عرق گياه ترنجبين اگر مدتى با مداومت خورده شود براى دفع سنگ كليه و مثانه تا حدودى مؤثر است . ترنجبين كه از اين گياه به دست مىآيد از منّها مىباشد طعم آن شيرين است . چون خواص و كاربرد ترنجبين در بخشى با عنوان ترنجبين در اين كتاب آمده است ، از تكرار آن در اينجا خوددارى مىشود . اگر سه قطره از آب خالص گياه ترنجبين يا آب خاربز ناشتا در بينى ريخته شود و بعد از يك ساعت روغن بنفشه استنشاق شود براى رفع سردرد مزمن بسيار مجرّب است و به‌طور كلى بازكنندهء انسداد مجارى است .